កាលពីថ្ងៃទីដប់បួនដល់ថ្ងៃទីដប់ប្រាំមួយខែតុលាឆ្នាំពីរពាន់ប្រាំបួន នៅមន្ទីរអភិវឌ្ឍន៍ជនបទខេត្តសៀមរាប ក្រុមការងារ យេនឌ័រក្រសួងអភិវឌ្ឍន៍ជនបទបានរៀបចំសិក្ខាសាលាផ្សព្វផ្សាយស្ដីពីទស្សនៈយេនឌ័រ និងអនុសញ្ញាលុបបំបាត់រាល់ទម្រង់ នៃការរើសអើងប្រឆាំងនារីភេទ ស៊ី-ដ(CEDAW) និង យោបល់ សន្និដ្ឋាន ៤២ ចំណុច របស់គណៈកម្មាធិការទទួលបន្ទុក ស៊ី-ដ នៃអង្គការសហប្រជាជាតិនៅមន្ទីរអភិវឌ្ឍន៍ខេត្តសៀមរាប ក្រោមអធិបតីភាពដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់របស់ លោកជំទាវ ដាំ ដារីនី អនុរដ្ឋលេខាធិការក្រសួងអភិវឌ្ឍន៍ជនបទ ។
សមាសភាពចូលរួមមានៈ
- លោកស្រី អ៊ុក តុបតុស្សិដា អ្នកឯកទេសខាងគម្រោងយេនឌ័ររបស់ ADB ប្រចាំនៅប្រទេសកម្ពុជា
- លោក ម៉ៅ សារ៉ាយ ប្រធានគម្រោងផ្គត់ផ្គង់ទឹកស្អាត និងអនាម័យជុំវិញបឹងទន្លេសាប
- លោក ហេង សុខអេង ប្រធានមន្ទីរអភិវឌ្ឍន៍ជនបទខេត្តសៀមរាប
- លោក វ៉ាន់ ម៉ោង ប្រធានទីប្រឹក្សាគម្រោងយេនឌ័រ ADB
- លោកស្រី ខាំ សោភ័ណ្ឌ ទីប្រឹក្សាគម្រោងយេនឌ័រ ADB
- លោក ប៉ុក ចាន់ ទីប្រឹក្សាគម្រោងប្រចាំខេត្តសៀមរាប
- មន្ត្រីគម្រោងចំនួន ៤៩នាក់ ស្រី ៨នាក់
អ្នកសម្របសម្រួលក្នុងអង្គសិក្ខាសាលាមានៈ
- លោកស្រី ឡាច សាម៉ន ជាអនុប្រធានក្រុមការងារយេនឌ័រក្រសួងអភិវឌ្ឍន៍បទ
- កញ្ញា ឡាយ វីរៈបុត្រ សមាជិកក្រុមការងារយេនឌ័រក្រសួងអភិវឌ្ឍន៍ជនបទ
- កញ្ញា ខៀវ មាលតី សមាជិកក្រុមការងារយេនឌ័រក្រសួងអភិវឌ្ឍន៍ជនបទ
- លោក ឈឹម គឹមមុន្នីរតនា សមាជិកក្រុមការងារយេនឌ័រក្រសួងអភិវឌ្ឍន៍ជនបទ និងជាជំនួយការវគ្គ
លោក ហេង សុខអេង ប្រធានមន្ទីរអភិវឌ្ឍន៍ជនបទខេត្តសៀមរាប បានមានមតិស្វាគមន៍ចំពោះគណៈអធិបតី ភ្ញៀវកិត្តិយសជាតិ អន្តរជាតិ អ្នកសម្របសម្រួល និងសមាជិក សមាជិកានៃអង្គសិក្ខាសាលាទាំងមូល ហើយបានបញ្ជាក់ ទៀតថា ការបញ្ជ្រាបយេនឌ័រ គឺជាការងារដ៏សំខាន់ក្នុងការអនុវត្តន៍គម្រោងផ្គត់ផ្គង់ទឹកស្អាត និងអនាម័យជនបទ ខេត្តជុំវិញ បឹងទន្លេសាប ប្រកបដោយប្រសិទ្ធិភាព និងមាននិរន្តរភាព និងដើម្បីបង្កើនការយល់ដឹងដល់អ្នកទទួលផលនៅតាមភូមិ-ឃុំ គោលដៅ និងជួយកាត់បន្ថយភាពក្រីក្ររបស់ប្រជាពលរដ្ឋ ។ យើងទាំងអស់គ្នាដឹង ហើយថាស្ត្រីមានតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុង ការងារប្រើប្រាស់ទឹកស្អាត និងអនាម័យជាងបុរសៗ ហើយស្ត្រីមានសារៈសំខាន់ក្នុងការចូលរួមធ្វើផែនការ និងការអនុវត្តន៍ គម្រោងផ្គត់ផ្គង់ទឹកស្អាត និងអនាម័យជនបទ ហើយដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាគោលការណ៍ ។
យោងតាមយុទ្ធសាស្ត្រនៃការអនុវត្តន៍គោលនយោបាយរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល ស្ត្រីគឺជាផ្នែកទី៤ នៃការបង្កើនការយល់ដឹង និងការអភិវឌ្ឍន៍ធនធានមនុស្ស ។ ក្រសួងអភិវឌ្ឍន៍ជនបទបានរៀបចំគោលនយោបាយយេនឌ័រ ស្គីពីការបញ្ជ្រាបយេនឌ័រ ដើម្បីលើកកម្ពស់ស្ត្រីអោយមានសកម្មភាពចូលរួមយ៉ាងសកម្មក្នុងការអភិវឌ្ឍន៍ជនបទ ។
មតិរបស់ លោក ម៉ៅ សារ៉ាយ ប្រធាននាយកដ្ឋានផ្គត់ផ្គង់ទឹកស្អាត និងអនាម័យជនបទ និងជានាយកគម្រោងផ្គត់ផ្គង់
ទឹកស្អាត និងអនាម័យជនបទខេត្តជុំវិញបឹងទន្លេសាប បានមានមតិលើកឡើងអំពីកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់សមាជិកគម្រោង ក៏ដូចជាការចូលរួមរបស់ស្ត្រីក្នុងគម្រោងដើម្បីសម្រេចបាន គឺទាល់តែមានស្ត្រីចូលរួមផងដែរ ហើយការចូលរួមរបស់ស្ត្រី គឺជា ការចាំបាច់បំផុតក្នុងគម្រោង ។ គម្រោងនេះមានកិច្ចសហការយ៉ាងជិតស្និតពីក្រុមការងារយេនឌ័រក្រសួងអភិវឌ្ឍន៍ជនបទ ដើម្បីឈានទៅសម្រេចបានជោគជ័យ ព្រមទាំងធ្វើជាគំរូដល់គម្រោងនានាដែលមានកិច្ចសហការជាមួយក្រសួងអភិវឌ្ឍន៍ជនបទផងដែរ ។ នៅក្នុងគម្រោងនេះជាគោលការណ៍ គឺត្រូវមានស្ត្រីចូលរួមចំនួន៤០%លើរាល់សកម្មភាព ទាំងអស់របស់គម្រោង ។
មតិរបស់ លោកជំទាវ ដាំ ដារីនី អនុរដ្ឋលេខាធិការ បានថ្លែងអំណរគុណដល់គណៈអធិបតី ភ្ញៀវកិត្តិយសជាតិ អន្តរជាតិ អ្នកសម្របសម្រួល និងសមាជិក សមាជិកានៃអង្គសិក្ខាសាលាទាំងមូល ។ អង្គសិក្ខាសាលាមានសារៈសំខាន់ ណាស់ ព្រោះបានផ្ដល់នូវចំណេះដឹងអំពីទស្សនៈយេនឌ័រ និងអនុសញ្ញាលប់បំបាត់នូវរាល់ទម្រង់នៃការរើសអើងប្រឆាំង នារីភេទ ស៊ី-ដ ដល់មន្ត្រីគម្រោងផ្គត់ផ្គង់ទឹកស្អាត និងអនាម័យជនបទជុំវិញបឹងទន្លេសាប ។ ការចូលរួមរបស់លោក លោកស្រីជាសក្ខីភាពមួយបង្ហាញឱ្យឃើញនូវការគាំទ្រ និងការលើកទឹកចិត្តដល់ដំណើរការផ្សព្វផ្សាយរបស់ក្រុមការងារ យេនឌ័ររបស់ក្រសួងអភិវឌ្ឍន៍ជនបទថ្ងៃនេះ ហើយបានបញ្ជាក់ឱ្យឃើញនូវការឆ្លើយតបទៅនឹងគោលនយោបាយយុទ្ធសាស្ត្រ របស់រាជរដ្ឋាភិបាលក្នុងផែនការអភិវឌ្ឍន៍ យុទ្ធសាស្ត្រជាតិក៏ដូចជាក្នុងដំណើរការកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រ នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដែរ ។
ដូច្នេះការបញ្ជ្រាបយេនឌ័រត្រូវខិតខំប្រឹងប្រែងរួមគ្នាជាចាំបាច់ហើយរាល់ទង្វើនៃការរើសអើង ក៏ត្រូវទប់ស្កាត់ជាដាច់ខាត់ដើម្បីឱ្យស្ត្រីទទួលបាននូវសិទ្ធិសមភាពជាមួយបុរស និងដើម្បីលើកកម្ពស់សិទ្ធិស្ត្រី ។
ថ្ងៃនេះជាឱកាសដ៏មានសារៈសំខាន់សម្រាប់ក្រសួងអភិវឌ្ឍន៍ជនបទ ដែលក្រុមការងារយេនឌ័របានសហការជាមួយ មន្ទីរអភិវឌ្ឍន៍ជនបទខេត្ត និងអង្គភាពអនុវត្តន៍គម្រោងទឹកស្អាត ដោយបានរៀបចំសិក្ខាសាលានេះឡើងមានលក្ខណៈ ពិសេស និងចំពេលវេលាដែលយើងត្រូវអនុវត្តផែនការផ្សព្វផ្សាយទស្សនៈយេនឌ័រ ខ្លឹមសារអនុសញ្ញាស៊ី-ដ និងយោបល់ សន្និដ្ឋាន ៤២ចំណុច របស់អង្គការសហប្រជាជាតិឱ្យបានទូលំទូលាយ ដើម្បីទទួលបានពេញលេញនូវគោលបំណង សិក្ខាសាលាផ្សព្វផ្សាយបន្តទៅមុខទៀត ។ នាងខ្ញុំតំណាងឱ្យក្រុមការងារយេនឌ័រ សូមថ្លែងអំណរគុណដល់អង្គភាពអនុវត្ត គម្រោង និងសហគមន៍អ្នកផ្ដល់ជំនួយដែលបានបង្កលក្ខណៈឱ្យមានភាពងាយស្រួលក្នុងការផ្សព្វផ្សាយការយល់ដឹងទាំងនេះ ទៅដល់មន្ត្រីអនុវត្តគម្រោងទឹកស្អាត និងអនាម័យជនបទទាំងអស់នាពេលនេះ ព្រមទាំងសូមប្រកាសបើកអង្គសិក្ខាសាលា និងសូមថ្លែងអំណរគុណដល់ថ្នាក់ដឹកនាំក្រសួង ជាពិសេស ឯកឧត្ដមរដ្ឋមន្ត្រី ដែលតែងតែគាំទ្រក្រុមការងារយេនឌ័ររហូតមក និងផ្ដាំផ្ញើការសួរសុខទុក្ខពីសំណាក់ ឯកឧត្ដមរដ្ឋមន្ត្រី ជូនមន្ត្រីរាជការទាំងអស់ដែរ ។
លោកស្រី ឡាច សាម៉ន បានបង្ហាញអំពីគោលបំណងរបស់វគ្គផ្សព្វផ្សាយនេះ ។
គោលបំណង៖
1.ឱ្យសិក្ខាកាមទទួលបានការយល់ដឹងកាន់តែច្បាស់អំពីគោលគំនិត និងទស្សនៈយេនឌ័រ
2.ឱ្យសិក្ខាកាមទទួលបានការយល់ដឹង កាន់តែច្បាស់អំពីខ្លឹមសារនៃអនុសញ្ញាលុបបំបាត់រាល់ទម្រង់នៃ ការរើសអើងប្រឆាំងនារីភេទស៊ី-ដ និងយោបល់សន្និដ្ឋាន ៤២ចំណុច របស់គណៈ កម្មាធិកាទទួលបន្ទុក ស៊ី-ដ (CEDAW) នៃអង្គការសហប្រជាជាតិ ឱ្យសិក្ខាកាមយល់កាន់តែច្បាស់ពីសិទ្ធិរបស់ស្ត្រី និងទស្សនៈនៃ ការបញ្ជ្រាបយេនឌ័រជាមួយគោលដៅអភិវឌ្ឍន៍កម្ពុជា និងច្បាប់រដ្ឋធម្មនុញ្ញ ច្បាប់ជាតិនានា
3.អោយសិក្ខាកាមទទួលបាននូវចំណេះដឹង ជំនាញ វិធីសាស្ត្រ របៀបដំណើរការក្នុងការរៀបចំ យុទ្ធសាស្ត្រផ្សព្វផ្សាយបន្តដល់មន្ត្រីថ្នាក់ខេត្ត-ស្រុក ក្នុងសហគមន៍
លទ្ធផលរំពឹងទុក៖
1.ឱ្យថ្នាក់ដឹកនាំ ក្រុមការងារបច្ចេកទេសយេនឌ័រ មន្ត្រីគ្រប់លំដាប់ថ្នាក់ទួលបានចំណេះដឹង និងជំនាញ ច្បាស់លាស់អំពីគោលគំនិត និងទស្សនៈយេនឌ័រ
2.ឱ្យថ្នាក់ដឹកនាំនិងក្រុមការងារបច្ចេកទេសយេនឌ័រមន្ត្រីគ្រប់លំដាប់ថ្នាក់ទទួលបានចំណេះដឹង និងជំនាញច្បាស់លាស់អំពីគោលគំនិតនៃអនុសញ្ញាលុបបំបាត់រាល់ទម្រង់នៃការរើសអើងប្រឆាំងនារីភេទ ស៊ី-ដ (CEDAW) មានមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញសហប្រជាជាតិ សិទ្ធិសញ្ញាពីប្រព័ន្ធទំនាក់ទំនង ច្បាប់អន្តរជាតិ និងច្បាប់ជាតិដើម្បីរៀបចំបញ្ចូលទស្សនៈយេនឌ័រគ្រប់កម្រិត
3.នៅឆ្នាំ២០០៩ នារីជាថ្នាក់ដឹកនាំនៅថ្នាក់ខេត្ត-ក្រុង ថ្នាក់ស្រុក និងឃុំមានការកើនឡើងសមស្រប នូវសន្ទស្សន៍នៃគោលដៅអភិវឌ្ឍន៍សហស្សវត្ស និងផែនការយុទ្ធសាស្ត្រជាតិជាមួយនិងផែនការយុទ្ធសាស្ត្រ ក្រសួង-មន្ទីរអភិវឌ្ឍន៍ជនបទខេត្ត
ប្រធានបទថ្ងៃទី ១ (ថ្ងៃទី១៤ ខែតុលា ឆ្នាំ ២០០៩ )
មេរៀនទី១៖ ទស្សនៈយេនឌ័រ
សម្របសម្រួលដោយ លោកស្រី ឡាច សាម៉ន
- ភេទ លក្ខខណ្ឌជីវៈសាស្ត្រ មិនអាចកែប្រែបានឡើយ
- យេនឌ័រ លក្ខខណ្ឌសង្គម មិនមែនពីកំណើតទេ កែប្រែបាន
ភាពខុសគ្នារវាងភេទ និងយេនឌ័រ៖
- ភេទ ជាកត្តាជីវសាស្ត្រ មិនអាចកែប្រែបានទេ
- យេនឌ័រ ជាកត្តាសង្គម អាចកែប្រែបាន
- តួនាទីភេទ សំដៅលើមុខងារបែបជីវសាស្ត្រ
- តួនាទីយេនឌ័រ គឺជាតួនាទីទាំងឡាយដែលរៀបចំឡើងទៅតាមការកំណត់របស់សង្គម
- សមភាព សំដៅលើភាពស្មើគ្នាក្នុងសង្គម
- សមធម៌ សំដៅលើការយោគយល់គ្នាទៅវិញទៅមកនៅក្នុងសង្គម
សមភាពយេនឌ័រ និងសមធម៌យេនឌ័រ៖
- សមភាពយេនឌ័រ គឺជាភាពស្មើគ្នារវាងបុរស និងស្ត្រីសំដៅលើសិទ្ធិប្រើប្រាស់គ្រប់គ្រងសម្រេចចិត្តទទួល ខុសត្រូវការចូលរួមឱកាស និងការទទួលផលទំនាក់ទំនងជាដើម។
- សមធម៌យេនឌ័រ គឺជាការផ្ដល់នូវសមភាពនៃឱកាសលើគ្រប់វិស័យ និងមានភាពយុត្តិធម៌
តួនាទីយេនឌ័រទាំងបីប្រភេទ៖
១- តួនាទីមិនផលិត គឺតួនាទីទាំងឡាយណា ដែលមិនទទួលបានប្រាក់កម្រៃ
២- តួនាទីផលិត គឺជាតួនាទីទទួលបានប្រាក់កម្រៃ
៣- តួនាទីសហគមន៍ គឺជាតួនាទីបម្រើផលប្រយោជន៍ដល់សហគមន៍
ហើយបែងចែកជា ២យ៉ាង ៖
- មានកម្រៃ
- គ្មានកម្រៃ
តម្រូវការយេនឌ័រតម្រូវការយេនឌ័រចែកចេញជាពីរគឺ ៖
១- តម្រូវការចំពោះមុខ/ជាក់ស្ដែង
២- តម្រូវការជាយុទ្ធសាស្ត្រ/យូរអង្វែង
ការទទួលបានការគ្រប់គ្រងលើធនធាន និងផលកម្រៃ
១- ការទទួលបានធនធាន
២- ការគ្រប់គ្រងធនធាន
ការវិភាគយេនឌ័រ៖
ការវិភាគយេនឌ័រ គឺជាការរកអោយឃើញនូវ ៖
- ភាពច្បាស់លាស់ក្នុងការបែងចែកកម្លាំងពលកម្មរវាងបុរស និងស្ត្រី
- ទំនាក់ទំនងរវាងបុរស-ស្ត្រីនៅក្នុងសង្គម និងវិសមភាពនៅក្នុងទំនាក់ទំនងនោះ
- បញ្ហារបស់បុរស-ស្ត្រីនៅក្នុងសង្គម
- ផលប៉ះពាល់ពីកម្មវិធីអភិវឌ្ឍន៍ដល់បុរសស្ត្រី និងកម្រិតជីវភាពរបស់ពួកគេ
- សិទ្ធិក្នុងការប្រើប្រាស់ធនធានសាធារណៈ និងឯកជនរវាងបុរស និងស្ត្រី
ការបញ្ជ្រាបយេនឌ័រ៖
ការបញ្ជ្រាបយេនឌ័រ គឺជាយុទ្ធសាស្ត្រសម្រាប់ដោះស្រាយបញ្ហាវិសមភាពយេនឌ័រ ដើម្បីធ្វើអោយសង្គម មានការយល់ដឹង ជ្រួតជ្រាបពីយេនឌ័រនៅក្នុងសង្គម ដើម្បីបញ្ចូលបញ្ហាទាំងនោះទៅក្នុងគោលនយោបាយ ផែនការ កម្មវិធី និងគម្រោងនានា ។ ដើម្បីមានសិទ្ធិប្រើប្រាស់ និងគ្រប់គ្រងធនធាន ធ្វើការសម្រេចចិត្តទទួលផល និងការលើកទឹកចិត្តផ្សេងៗ នៅក្នុងសង្គម ។
មេរៀនទី២៖ ផ្នត់គំនិត និងមនោគមន៍វិជ្ជាយេនឌ័រ
សម្របសម្រួលដោយ លោកស្រី ឡាច សាម៉ន
ផ្នត់គំនិត និងមនោគមន៍វិជ្ជាយេនឌ័រ៖
ទម្លាប់ ឬរៀនធ្វើតៗគ្នាតាំងពីដូនតា
1.ការអប់រំសិក្សា - កូនស្រីមិនចាំបាច់រៀនសូត្រច្រើនពេកទេ
- ត្រូវទទួលការរ៉ាប់រងការងារផ្ទះ
- ជាភរិយាថែទាំកូនចៅ
- មិនត្រូវទៅឆ្ងាយ
- មិនបាច់ចេះអក្សរនាំតែសរសេរសំបុត្រទាក់ទងគ្នា
១. សុខភាព - កូនស្រីមិនអាចនិយាយអំពីសុខទុក្ខផ្លូវភេទទេ
- កិច្ចការផ្លូវភេទសម្រេចលើប្ដី
- និយាយជាស្ត្រីមិនល្អ
- តួនាទីរបស់ប្ដី
៣. សេដ្ឋកិច្ច - កូនស្រី-ប្រពន្ធ ជាអ្នកទុកដាក់លុយ
- មិនអាចសម្រេចក្នុងការទិញដូរ ទ្រព្យសម្បត្តិធំៗ
- ការចំណាយសម្រាប់ក្នុងផ្ទះ
៤.ក្បួនអប់រំកូនស្រីមួយចំនួននាំអោយមានគម្លាតយេនឌ័រដែរឬទេ?
- មានចំណុចវិជ្ជមាន និងអវិជ្ជមាន...
៥.តើទំនៀមទម្លាប់ដែលមិនទទួលស្គាល់ដល់តម្លៃនៃជីវិតកូនស្រីនាំមកនូវគម្លាតយេនឌ័រនិងការរើសអើង ដល់កូនស្រីដែរឬទេ?
៦.បើកើតកូនស្រី - មិនសូវសប្បាយចិត្ត
- មិនមានរាសី មិនមានលាភ
- កូនស្រីដាច់ខ្សែ ដាច់ត្រកូល ដាច់ខ្សែខាងឪពុក
- កើតកូនស្រីដូចប្រហុក
- ដូចប្រាក់ធ្លាក់ផុកខ្មៅ
- ពេញវ័យចូលម្លប់ មិនអោយទាក់ទងប្រុស
៧.បើកើតកូនប្រុស - កាន់សែខាងឪពុក មានតម្លៃដូចមាស ធ្លាក់ភក់មិនខ្មៅ
- កូនប្រុសហូតក្រឡះលែង
- កូនប្រុសប្រកក់ប្រសិទ្ធិ មានរូបភាពធំដុំ
- កូនប្រុសដើរលេងបានតាមចិត្ត
- កូនប្រុសកុំធ្វើការងារផ្ទះ
៨.ការយល់ដឹងអំពីយេនឌ័រ និងការរើសអើងទៅលើនារីភេទមិនទាន់គិតគូពីអារម្មណ៍យេនឌ័រ
- ដាក់សំពាធទៅលើកូនស្រី
- កូនស្រីមិនបាច់រៀន
- កូនស្រីធ្វើការងារផ្ទះ
- មើលប្អូនតូចៗ
បច្ចុប្បន្នមានការកែប្រែខ្លះហើយ
- ការចូលរួមរបស់ប្រពន្ធ និងកូនស្រី
- ទៅរៀន
- ទៅប្រជុំសហគមន៍
មេរៀនទី៣៖ប្រវត្តិស៊ី-ដ
សម្របសម្រួលដោយ លោកស្រី ឡាច សាម៉ន
តើយើងមានរចនាសម្ព័ន្ធអ្វីខ្លះ មុននឹងយើងមានអនុសញ្ញា ស៊ី-ដ ចូលជាធរមាននៅថ្ងៃទី ០៣ ខែ កញ្ញា ឆ្នាំ១៩៨១ (អនុម័ត ១៩៧៩) ?
យើងមានៈ -អង្គការសហប្រជាជាតិ ត្រូវបានបង្កើតឡើងឆ្នាំ ១៩៤៥
-មហាសន្និបាតអង្គការសហប្រជាជាតិ
-ក្រុមប្រឹក្សាសេដ្ឋកិច្ច និងសង្គម
-អនុគណៈកម្មការមួយ ឧទ្ទិសដល់ស្ថានភាពស្ត្រី គណៈកម្មការស្ដីពីស្ថានភាពស្ត្រីរហូតមកដល់ បច្ចុប្បន្ន ។
-កិច្ចសន្យារបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ ចំពោះការលើកស្ទួយស្ត្រី ចាប់ផ្ដើមឡើងជាមួយនឹងការ ចុះហត្ថលេខាលើធម្មនុញ្ញអង្គការសហប្រជាជាតិ ក្នុងឆ្នាំ ១៩៤៥ មកម្ល៉េះ ។
-១៦០ ហត្ថលេខី មានហត្ថលេខី ចំនួន ០៤ ជាស្ត្រី ដែលមកពីប្រទេស ៖ ចិន សហរដ្ឋអាមេរិក ប្រេស៊ីល និងសាធារណៈរដ្ឋដូមីនីកង់ ។
-ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៩៤៦ នៅទីក្រុងឡុងដ៍ ប្រទេសអង់គ្លេស បន្ទាប់ពីគណៈប្រតិភូសហរដ្ឋអាមេរិក បានអានលិខិតចំហមួយផ្ញើជូនស្ត្រីទាំងអស់ នៅលើពិភពលោកនេះមកអនុគណកម្មការមួយ ឧទ្ទិសដល់ស្ថានភាពរបស់ស្ត្រីត្រូវបានគេបង្កើតឡើងនៅក្នុងគណៈកម្មការសិទ្ធិមនុស្ស ។
-នៅថ្ងៃទី ២១ ខែ កក្កដា ឆ្នាំ ១៩៤៦ អនុគណកម្មការនេះបានក្លាយ ទៅជាគណៈកម្មការ ស្ដីពីស្ថានភាពស្ត្រី រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន ។
-ឆ្នាំ ១៩៦៣ ក្នុងកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងដើម្បីពង្រឹងស្តង់ដានានា ស្ដីពីសិទ្ធិ របស់នារីភេទ ។
-រដ្ឋធម្មនុញ្ញអង្គការសហប្រជាជាតិ (បុព្វកថា) ១៩៤៥
-សេចក្ដីប្រកាសជាសកលនៃសិទ្ធិមនុស្ស ១៩៤៨
-អនុសញ្ញាអន្តរជាតិ ស្ដីពីការលុបបំបាត់រាល់ទម្រង់នៃការប្រកាន់ពូជសាសន៍ ថ្ងៃទី ២១ ខែ ធ្នូ ឆ្នាំ ១៩៦៥
-កតិកាសញ្ញា ស្ដីពីសិទ្ធិពលរដ្ឋ និងនយោបាយ ឆ្នាំ ១៩៦៦-១៩៧៦
-កតិកាសញ្ញា ស្តីពីសិទ្ធិសេដ្ឋកិច្ច សង្គម និងវប្បធម៌ ឆ្នាំ ១៩៦៦-១៩៧៦
-អនុសញ្ញា ស៊ី-ដ ថ្ងៃទី ១៨ ខែ ធ្នូ ឆ្នាំ ១៩៧៩ ចូលជាធរមាន ថ្ងៃទី ៣ ខែ កញ្ញា ឆ្នាំ ១៩៨១
-អនុសញ្ញាប្រឆាំងការធ្វើទារុណកម្ម និងអំពើឃោរឃៅដទៃទៀត អមនុស្សធម៌ ឬការដាក់ ទណ្ឌកម្ម ពីថ្ងៃទី ១០ ខែ ធ្នូ ឆ្នាំ ១៩៨៤ ដល់ថ្ងៃទី ២៦ ខែ មិថុនា ឆ្នាំ ១៩៨៧
-អនុសញ្ញា ស្ដីពីសិទ្ធិកុមារ ថ្ងៃទី ២០ ខែ វិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៩៨៩ ដល់ថ្ងៃទី ២ ខែ កញ្ញា ឆ្នាំ ១៩៩០
-អនុសញ្ញា ស្តីពីការការពារសិទ្ធិពលករចំណាកស្រុកទាំងអស់ និងសមាជិកគ្រួសាររបស់ពួកគេ ឆ្នាំ ១៩៩០ ។
ប្រធានបទថ្ងៃទី២ (ថ្ងៃទី១៥ ខែតុលា ឆ្នាំ ២០០៩ )
មេរៀនទី៤៖ សង្ខេបអនុសញ្ញាលុបបំបាត់រាល់ទម្រង់នៃការរើសអើងប្រឆាំងនារីភេទ ស៊ី-ដ
សម្របសម្រួលដោយ លោកស្រី ឡាច សាម៉ន
អនុសញ្ញាស៊ី-ដ៖ ជាកម្រងសិទ្ធិមនុស្ស សិទ្ធិស្ត្រីត្រូវបានអនុម័តដោយមហាសន្និបាតអង្គការសហប្រជាជាតិ នៅ ថ្ងៃទី ១៨ ធ្នូ ឆ្នាំ១៩៧៩
- ប្រទេសកម្ពុជាចុះហត្ថលេខា នៅថ្ងៃទី ២២ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ១៩៩២
- ប្រទេសកម្ពុជាចូលជារដ្ឋភាគី នៅថ្ងៃទី១៥ ខែតុលា ឆ្នាំ ១៩៩២
អនុសញ្ញាស៊ី-ដ៖ មាន ៣០មាត្រា ចែកចេញជា ៦ផ្នែក
- អនុសញ្ញាអោយនិយមន័យ៖ អ្វីទៅជាការរើសអើងប្រឆាំងនារីភេទ? ការរើសអើងប្រឆាំងនារីភេទ បានន័យថា៖
- ការបែងចែក ការផាត់ចេញ ការដាក់កំហិត ការធ្វើអោយខូចខាត ការធ្វើអោយទៅជាមោឃៈ ការមិនទទួលស្គាល់
រដ្ឋភាគីចុះហត្ថលេខា និងផ្ដល់សច្ចាប័នលើអនុសញ្ញា ហើយរដ្ឋភាគីនោះត្រូវសន្យាទទួលអនុវត្តន៍នូវ វិធានការណ៍ និងកាតព្វកិច្ចជាច្រើនដើម្បីបញ្ចប់ការរើសអើង ។
- ឯកភាពអនុវត្តតាមគោលនយោបាយបំបាត់ចោលការរើសអើងប្រឆាំងនារីភេទ
- ធានារ៉ាប់រងបញ្ចូលគោលនយោបាយសមភាពរបស់បុរស និងនារីទៅក្នុងប្រព័ន្ធច្បាប់របស់ ប្រទេសជារដ្ឋភាគី
- ធានារ៉ាប់រងអនុម័តច្បាប់ទាំងឡាយណា ដែលមិនសមស្រប ដើម្បីហាមឃាត់ការរើសអើង នឹងនារីភេទ
- បង្កើតសាលាក្ដីដើម្បីការពារអោយមានប្រសិទ្ធិភាពជូននារី ហើយប្រឆាំងនឹងការរើសអើង
- ធានាលុបបំបាត់រាល់ទង្វើនៃការរើសអើងនារីភេទដោយបុគ្គល អង្គភាព អង្គការសហគ្រាស
- ផ្ដន្ទាទោស ការរើសអើងប្រឆាំងនារីភេទគ្រប់ប្រភេទ
- អនុញ្ញាតអោយរដ្ឋភាគី ដាក់ចេញនូវវិធានការវិសេសបណ្ដោះអាសន្ននានា ដើម្បីពន្លឿន សមភាពជាក់ស្ដែង បុរស-នារី ដោយមិនគិតថាជាទង្វើប្រឆាំងនឹងបុរសឡើយ
- ធានារ៉ាប់រងធ្វើរបាយការណ៍ ទៅអគ្គលេខាធិការអង្គការសហប្រជាជាតិរៀងរាល់ ០៤ឆ្នាំម្ដង ដើម្បីអោយ អគ្គលេខាធិការពិនិត្យ
គោលការណ៍នៃអនុសញ្ញាស៊ី-ដ
១ .អោយមានលក្ខណៈសមភាព រវាងបុរស នារី
២ .គ្មានការរើសអើង រវាងបុរស-នារី
៣.កាតព្វកិច្ចរដ្ឋភាគី
ស្មារតីនៃអនុសញ្ញា ស៊ី-ដ
១-មាត្រានានា
២-អនុសាសន៍ទូទៅនៃអនុសញ្ញាស៊ី-ដ (មាន ២៥អនុសាសន៍)
៣-ពិធីសារជម្រើស Optional Protocol
៤-យោបល់សន្និដ្ឋានរបស់គណៈកម្មាធិការស៊ី-ដ
-ចំណុចទាំង៤ នៃស្មារតីអនុសញ្ញាស៊ី-ដ ខាងលើនេះ គឺ៖
- គឺពាក់ព័ន្ធគ្នាទៅវិញទៅមក
- មិនអាចចែកដាច់ពីគ្នាទេ
- ឆ្លងកាត់អោយគ្នាទៅវិញទៅមក
មេរៀនទី៥៖ កាតព្វកិច្ចរដ្ឋជាភាគីនៃអនុសញ្ញាស៊ី-ដ
សម្របសម្រួលដោយ កញ្ញា ខៀវ មាលតី
មាត្រា២៦ នៃអនុសញ្ញាទីក្រុងវីយ៉ែន ស្ដីពីច្បាប់នៃសន្ធិសញ្ញា (ឆ្នាំ ១៩៦៩)ចែងថា៖
- រាល់សន្ធិសញ្ញាដែលចូលជាធរមានត្រូវភ្ជាប់ចំណងកាតព្វកិច្ចទៅនឹងរដ្ឋភាគី ហើយត្រូវអនុវត្តដោយ ភាគីរដ្ឋទាំងនោះប្រកបដោយសុចរិត ។
មាត្រា ២៧ ចែងថា៖
- ភាគីមួយមិនអាចលើកឡើងនូវបទបញ្ញត្តិទាំងឡាយ នៃច្បាប់ក្នុងប្រទេសរបស់ខ្លួនដើម្បីសំអាងភាព បរាជ័យក្នុងការអនុវត្តសន្ធិសញ្ញាឡើយ ។
តើកម្ពុជាមានកាតព្វកិច្ចអ្វីខ្លះត្រូវធ្វើក្នុងតួនាទីជារដ្ឋភាគី?
យោងតាមមាត្រាទី១៨ នៃអនុសញ្ញា
-រដ្ឋភាគី សន្យាដាក់ជូនអគ្គលេខាធិការអង្គការសហប្រជាជាតិ ដើម្បីគណៈកម្មាធិការ ពិនិត្យនូវរបាយការណ៍ ស្ដីពីវិធានការខាងនីតិកម្ម តុលាការរដ្ឋបាល ឬវិធានការណ៍ផ្សេងៗ ដែលបានអនុម័តផ្ដល់អនុភាពដល់បទបញ្ញត្តិ នៃអនុសញ្ញានេះ ព្រមទាំងការរីកចំរើនដែលសម្រេចបាន
- ក្នុងរយៈពេល ១ឆ្នាំ ក្រោយពីការចូលជាធរមាននៃអនុសញ្ញាចំពោះរដ្ឋដែលពាក់ព័ន្ធ។
- បន្ទាប់មកយ៉ាងហោចណាស់រៀងរាល់ ០៤ឆ្នាំម្ដង និងរបាយការណ៍បន្ថែមបើមានសេចក្ដីស្នើសុំរបស់ គណៈកម្មាធិការ
តើកម្ពុជាបានក្លាយជារដ្ឋភាគីនៃអនុសញ្ញាស៊ី-ដ ពីពេលណា?
- កម្ពុជាឱ្យសច្ចាប័ន នៅថ្ងៃទី១៥ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៩២ ដោយគ្មានលក្ខខ័ណ្ឌ
- រដ្ឋធម្មនុញ្ញ (ជំពូក៣ អំពីសិទ្ធិ និងករណីកិច្ចរបស់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ)
- មាត្រា៤៥ ៖ ការរើសអើងគ្រប់ប្រភេទប្រឆាំងនឹងស្ត្រីភេទត្រូវលុបចោល
- យន្តការជាតិ ៖ ក្រុមប្រឹក្សាជាតិកម្ពុជាដើម្បីស្ត្រី-ក្រសួងកិច្ចការនារី និង ក្រុមបច្ចេកទេសយេនឌ័រតាម ក្រសួង ស្ថាប័ន និងតាមបណ្ដាញខេត្ត ក្រុង
របាយការណ៍អាចបញ្ជាក់ពីកត្តា និងការលំបាកដែលនាំឱ្យប៉ះពាល់ដល់ការបំពេញកាតព្វកិច្ចស្របតាមអនុសញ្ញានេះ។
សេចក្ដីសង្ខេបកាតព្វកិច្ចរបស់រដ្ឋជាភាគី
- ទប់ស្កាត់មិនអោយមានការរើសអើង
- ហាមឃាត់ការរើសអើង
- ដាក់ទណ្ឌកម្មប្រឆាំងនឹងសកម្មភាពរើសអើង
- ជំរុញសិទ្ធិស្ត្រី និងសមភាពចំពោះមុខច្បាប់
- រកអោយឃើញ និងកែលំអឡើងវិញ (ចំពោះការរើសអើង)ពន្លឿនសមភាពអោយឃើញជាក់ស្ដែងនៅក្នុងសង្គម ។
មេរៀនទី៦៖ ស្ថានភាពស្ត្រីនៅកម្ពុជា និងករណីសិក្សា
សម្របសម្រួលដោយ កញ្ញា ឡាយ វីរៈបុត្រ
អ្នកសម្របសម្រួលបានបែងចែកសិក្ខាកាមជា៤ក្រុម ដើម្បីពិភាក្សាទៅលើករណីសិក្សានិមួយៗដែលមាន ៣ សំនួរ
- ក្រុមទី ១ និងក្រុមទី ៤៖ ករណីសិក្សាទី៦ - ស្ត្រីជនបទ/ការចូលរួមនយោបាយ
- ក្រុមទី ២ និងក្រុមទី៣៖ ករណីសិក្សាទី៩ - ស្ត្រីជនបទ/ភាពក្រីក្រ/កង្វះការអប់រំ/ភាពគ្មានដីធ្លី
បន្ទាប់មកតំណាងក្រុមនីមួយៗបានឡើងធ្វើបទបង្ហាញ និងចែករំលែកនូវបទពិសោធន៍ផ្ទាល់ខ្លួនដល់សិក្ខាកាមនានា ដោយទទួលបាននូវចំណេះដឹងជាច្រើនពីករណីសិក្សាទាំងនេះ ។
មេរៀនទី៧៖ យោបល់សន្និដ្ឋាន ៤២ចំណុចរបស់គណៈកម្មាធិការ ស៊ី-ដ នៃអង្គការសហប្រជាជាតិ
សម្របសម្រួលដោយ កញ្ញា ឡាយ វីរៈបុត្រ
សម័យប្រជុំលើកទី ៣៤ របស់ អ.ស.ប
ថ្ងៃទី ១៦ ខែ មករា ដល់ថ្ងៃទី ០៣ ខែ កុម្ភៈ ឆ្នាំ២០០៦
នៅទីក្រុងញ៉ូវយក
ដោយគណៈកម្មាធិការអនុសញ្ញាលុបបំបាត់រាល់ទម្រង់នៃការរើសអើងប្រឆាំងនឹងនារីភេទ
ថ្ងៃទី ០៣ ខែ កុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០០៦ អង្គការ UNIFEM បានទទួលឯកសារសេចក្ដីសន្និដ្ឋាន ពីគណៈ
កម្មាធិការ ស៊ី-ដ និងបានធ្វើការបកប្រែជាភាសាខ្មែរ និងផ្ញើជូន ក.ជ.ក.ស ក្រសួងកិច្ចការនារី
អង្គការសង្គមស៊ីវិល , អង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល
យោបល់សន្និដ្ឋាន ៤២ចំណុចរបស់គណៈកម្មាធិការ ស៊ី-ដ នៃអង្គការសហប្រជាជាតិ
ចែកចេញជា២ផ្នែកធំៗ
ផ្នែកទី ១- សេចក្ដីផ្ដើម ការស្ងើចសរសើរ និងការសោកស្ដាយ (ចំណុច ១ ដល់៨)
ផ្នែកទី ២- កង្វល់ សំណូមពរ និងអនុសាសន៍ (ចំណុច ៩ ដល់ ៤២)
ផ្នែកទី ១- សេចក្ដីផ្ដើម (ចំណុច១ ដល់៨)
- ការដាក់របាយការណ៍យឺតយ៉ាវ
ផ្នែកទី ២- កង្វល់ សំណូមពរ និងអនុសាសន៍ (ពីចំណុចទី ៩ ដល់ ៤២) ចែកជា ១៤ ផ្នែក៖
១.ផ្នែកច្បាប់(ចំណុច ៩ និង ១០) ៨.វិស័យអប់រំ(ចំណុច ២៥ និង ២៦)
២.សិទ្ធិស្ត្រី(ចំណុច ១៣ និង ១៤) ៩.វិស័យការងារ(ចំណុច ២៧ និង ២៨)
៣.អំពើហិង្សាក្នុងគ្រួសារ(ចំណុច ១៥ និង ១៦) ១០.វិស័យសុខាភិបាល(ចំណុច ២៩ និង ៣០)
៤.ច្បាប់ស្ត្រី(ចំណុច ១៧ និង ១៨) ១១.ស្ត្រីជនបទ(ចំណុច ៣១ និង ៣២)
៥.ការជួញដូរ(ចំណុច ១៩ និង ២០) ១២.ច្បាប់អាពាហ៍ពិពាហ៍(ចំណុច ៣៣ និង ៣៤)
៦.ចំណាកស្រុក(ចំណុច ២១ និង ២២) ១៣.ស្ត្រីជនជាតិភាគតិច-ស្ត្រីពិការ(៣៥ និង ៣៦)
៧.ការចូលរួមកិច្ចការនយោបាយ(២៣និង ២៤) ១៤.អនុសាសន៍បន្ថែម
- សរុបយោបល់សន្និដ្ឋាន ៤២ចំណុចរួមមានៈ
- ការស្ងើចសរសើរ
- ការសោកស្ដាយ
- ការកង្វល់
- សំណូមពរ និងអនុសាសន៍
មតិរបស់លោក វ៉ាន់ ម៉ោង ប្រធានទីប្រឹក្សារបស់គម្រោងផ្គត់ផ្គង់ទឹកស្អាត និងអនាម័យជនបទខេត្តជុំវិញបឹងទន្លេសាប បានមានប្រសាសន៍ថា៖
- សកម្មភាពយេនឌ័រមានសារៈសំខាន់ណាស់សម្រាប់គម្រោង ព្រោះស្ត្រីត្រូវការទឹក ហើយជាអ្នកទទួលយ៉ាងសំខាន់ ក្នុងវិស័យទឹកស្អាតនេះ តាមការសិក្សានា ឆ្នាំ២០០៧ យើងឃើញថាស្ត្រីចំណាយរយៈពេល ០៣ម៉ោង ទើបយកទឹកមក ប្រើប្រាស់បាន ដូច្នេះក្នុងគម្រោងមានការទាក់ទងជាមួយស្ត្រីច្រើនជាងបុរស ហើយយោងតាមអនុសញ្ញាស៊ី-ដ មានការយក ចិត្តទុកដាក់ដល់ស្ត្រី ហើយយើងក៏ដឹងហើយថាទឹកជាសុខភាពដ៏សំខាន់សម្រាប់ស្ត្រី ដោយសារតែស្ត្រីមានភាពអៀនខ្មាស ច្រើនពាក់ព័ន្ធនឹងចំណុចនេះ យើងយកសមភាពយេនឌ័រសម្រាប់ធ្វើការនិយាយ ក្នុងនោះយើងចង់បញ្ជាក់ពីបុរស-ស្ត្រីក្នុងការ ប្រើប្រាស់ទឹក ។
- បុរសទៅយកទឹកយូរៗម្ដង តែការសម្រេចចិត្តបុរសជាអ្នកសម្រេច
- ស្ត្រីជាអ្នកគ្រប់គ្រងទឹក និងអនាម័យ ហើយមានការចូលរួមច្រើនជាងបុរស តែការសម្រេចចិត្តគឺស្ថិតនៅលើបុរស -ស្ត្រីចូលរួមប្រជុំច្រើន តែគ្មានអំណាច និងការសម្រេចចិត្ត
- បុរសមានការអល់អែកក្នុងការចូលរួមប្រជុំ
- ស្ត្រីជាគ្រូបង្រៀន សម្រាប់កិច្ចការផ្ទះមើលកូន និងការងារច្រើន
-រាជរដ្ឋាភិបាលបានឯកភាពជាមួយក្រសួងអភិវឌ្ឍន៍ជនបទអោយដាក់កិច្ចការយេនឌ័រក្នុងគម្រោងនានា ដូច្នេះ ក្រសួងត្រូវរៀបចំបែបបន្តឱ្យហើយ ដើម្បីដាក់បញ្ចូលក្នុងគម្រោងផ្សេងៗរបស់ក្រសួង ។
- លោកស្រី ឡាច សាម៉ន អនុប្រធានក្រុមការងារយេនឌ័រក្រសួងអភិវឌ្ឍន៍ជនបទធ្វើការបូកសរុប និងវាយតម្លៃវគ្គ ហើយបានលើកឡើងពីសកម្មភាពនៃសិក្ខាសាលា ដែលមានរយៈពេល ០៣ថ្ងៃ គឺទទួលបាននូវចំណេះដឹងអំពីទស្សនៈ យេនឌ័រ និងអនុសញ្ញាស៊ី-ដ ជាទីពេញចិត្ត សមស្របទៅនឹងការខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់អ្នកសម្របសម្រួល និងសិក្ខាកាម ។ ថ្វីត្បិតតែការសិក្សានេះជាលើកទី១ ហើយមានរយៈពេលខ្លីក៏ដោយក៏យើងទទួលបាននូវការផ្លាស់ប្ដូរបទពិសោធន៍ល្អៗពីគ្នា ទៅវិញទៅមក និងមានភាពស្និតស្នាល ហើយយើងបានរកឃើញនូវចំណុចខ្លាំង ចំណុចខ្សោយ និងបញ្ហាប្រឈមព្រមទាំង ទទួលបានអនុស្សាវរីយ៍ល្អៗ ។ យើងនឹងប្ដេជ្ញាយកចំណេះដឹងដែលទទួលបានក្នុងវគ្គនេះទៅផ្សព្វផ្សាយបន្ត ព្រមទាំងឆ្លុះ បញ្ចាំងក្នុងគម្រោង ដើម្បីអនុវត្តឱ្យទទួលបានជោគជ័យ ត្រូវតែមានកាចូលរួមពីស្ត្រីដាច់ខាត និងជូនពរដល់អង្គសិក្ខាសាលា ទាំងមូលឱ្យទទួលបានភាពជោគជ័យក្នុងការងារនិងធ្វើការប្រកាសបិទអង្គសិក្ខាសាលា។
បានឃើញ និង ឯកភាព
ភ្នំពេញ, ថ្ងៃទី ......... ខែ ......... ឆ្នាំ ២០០៩
ក្រុមការងារយេនឌ័រ
ប្រធាន
ភ្នំពេញ ថ្ងៃទី ....... ខែ....... ឆ្នាំ២០០៩
អ្នកធ្វើរបាយការណ៍
ឡាច សាម៉ន
ចម្លងជូន
ឯកឧត្ដមរដ្ឋលេខាធិការ
ឯកឧត្ដម លោកជំទាវ អនុរដ្ឋលេខាធិការ
ឯកឧត្ដមអគ្គនាយក
នាយកដ្ឋានរដ្ឋបាល និងបុគ្គលិក
